Amortyzacja

Ten artykuł trzeba dopracować zgodnie z zaleceniami edycyjnymi: Artykuł do generalnej przebudowy. Wymieszane ujęcie podatkowe z bilansowym, metody amortyzacji nie wiadomo do jakiego prawa się odnoszą, niedobór objaśnień przy metodzie degresywnej (podejrzewam, że wzór odnosi się do ujęcia podatkowego), niedobór wzorów dla metody degresywnej w ujęciu bilansowym, tzn. metody sumy cyfr rocznych oraz metody malejącego salda, niedobór informacji o amortyzacji jednorazowej w prawie podatkowym, nieaktualne stawki dla metody degresywnej w ujęciu podatkowym + niedobór informacji w jakich grupach KŚT da się stosować tą metodę, niedobór informacji o tzw. amortyzacji limitowanej w prawie podatkowym, niedobór ukazania różnic wynikających z amortyzacji różnymi metodami w ujęciu podatkowym oraz bilansowym, a co za tym idzie powstania aktywów z tytułu podatku dochodowego albo rezerw na podatek dochodowy.. Dokładniejsze informacje o tym, co trzeba poprawić, być może leżą na stronie dyskusji tego artykułu. Po wyeliminowaniu niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tego artykułu.

Amortyzacja – nazywana czasami konsumpcją kapitału, oznacza zmniejszenie się wartości dobra kapitałowego w pewnym okresie w wyniku użytkowania albo starzenia się. Można mówić o amortyzacji kredytu (rozłożeniu jego spłaty), ale najczęściej pojęcie to odnosi się do amortyzacji księgowej.

Amortyzacja księgowa służy przypisaniu ceny nabycia albo kosztu wytworzenia środka trwałego albo wartości niematerialnej oraz prawnej do całego okresu ekonomicznej użyteczności tych aktywów. Suma odpisów amortyzacyjnych stanowi umorzenie.

Amortyzacja jest kosztem niepieniężnym (to znaczy nie pociąga za sobą wydatków w bieżącym okresie). Jest także źródłem finansowania inwestycji restytucyjnych. Z pomocą amortyzacji nakłady na zakup czy wytworzenie środka trwałego są stopniowo zaliczane w koszty poszczególnych okresów, co dopuszcza (przynajmniej teoretycznie) zgromadzić fundusze na zakup nowych środków trwałych po całkowitym zamortyzowaniu starych.

W pewnych przedsiębiorstwach istnieje tzw. "fundusz amortyzacji". Ma to miejsce szczególnie w instytucjach, które są podzielone na działy wypracowujące wspólny zysk oraz ponoszące wspólne koszty. Gdyż jeden z działów mógłby chcieć kupić niepotrzebne narzędzia, za które zapłacą pozostałe działy, dział kupujący musi oddać im pieniądze na swój zakup.

Ojcem państwowego funduszu amortyzacyjnego (sinking fund) jest premier Wielkiej Brytanii w latach (1721-1742) Robert Walpole.

Przykład:

Zakład Przelewania z Pustego w Próżne (ZPPP) w Instytucie Technik Wodno-Lądowych planuje zakup nowych komputerów. Gdyż inne zakłady musiałyby za ten zakup zapłacić ze wspólnej kasy, potrafią posiadać wątpliwości, czy aby zakup nowych komputerów jest uzasadniony. Kierownik ZPPP twierdzi, że zakup komputerów przyniesie zysk 10% w skali roku. Z uwagi na z tym, ZPPP zakupuje komputery oraz przez jakiś czas (np. przez rok) jakby "spłaca" te komputery do wspólnej kasy. ZPPP ma na to pieniądze, albowiem zakup komputerów przyniósł mu zysk 10% oraz z tych pieniędzy wyrównuje stratę pozostałych zakładów. ZPPP ma w czasie amortyzacji takie same wydatki, jak przed zakupem: choć koszty działania wzrosły o 10% na amortyzację, to równocześnie dzięki komputerom wzrosła wydajność o 10% oraz koszty się wyrównały. Spłacenie kosztów w terminie jest dowodem na trafność inwestycji.

Po "spłacie" komputerów zyski ZPPP rosną o te 10%. W nagrodę za trafną decyzję o zakupie komputerów (zakup zwrócił się), ZPPP może teraz zakupić nowy sprzęt, do wysokości tego, co już spłacił, bez zgody innych zakładów (z tzw. funduszu amortyzacji).

Gdyby decyzja o zakupie okazała się nietrafna, pozostałe zakłady nie poniosą straty; poniesie je tylko ZPPP.

Metody amortyzacji

Metoda liniowa

Metoda liniowa (inaczej równomierna albo proporcjonalna) opiera się na odpisywaniu stałej raty (np. co miesiąc) takiego samego odsetka wartości środka trwałego (np. jeśli okres amortyzacji środka trwałego zawiera w sobie 5 lat, czyli 60 miesięcy, to co miesiąc będzie odpisywana w koszty 1/60 cząstka wartości tego środka trwałego). Oparta jest na założeniu, że zużycie środka trwałego oraz utrata jego wartości jest taka sama w każdym okresie.

gdzie

• - amortyzacja roczna
• - cena nabycia albo koszt wytworzenia
• - wartość rezydualna (końcowa)
• - przewidywany okres eksploatacji

Metoda degresywna

Metoda degresywna to metoda malejących odpisów amortyzacyjnych. W Polsce utożsamiana najczęściej ze specyficzną metodą opisaną w przepisach podatkowych. Polega na zastosowaniu odpowiedniego współczynnika podwyższającego, wykorzystywana w szczególnych przypadkach. Oparta jest na założeniu, że zużycie środka trwałego a zwłaszcza zmniejszenie jego wartości następuje w początkowym okresie jego używania szybciej niż w następnych okresach.

gdzie

• - amortyzacja roczna dla roku t
• - współczynnik podwyższający stawkę amortyzacji
• - wartość netto na koniec poprzedniego roku obrotowego

W metodzie tej odpisy zmniejszają się aż do momentu zrównania się z odpisem z metody liniowej. Gdyby wartość odpisywanej raty metodą degresywną byłaby mniejsza niż metodą liniową, to dalsze odpisy są naliczane liniowo.

Interpretacja przepisów podatkowych mówi:

Amortyzacja metodą degresywną opiera się na tym, że na początku miesięczne raty amortyzacji da się podwyższać współczynnikiem nie wyższym niż 2,0 a w następnych latach nalicza się je od wartości początkowej pomniejszonej o dotychczasowe odpisy amortyzacyjne, ustalonej na początek kolejnych lat ich używania. Począwszy od roku podatkowego, w którym tak określona roczna kwota amortyzacji miałaby być niższa od rocznej kwoty amortyzacji obliczonej metodą liniową, podatnicy dokonują dalszych odpisów zgodnie z amortyzacją liniową.

Metoda progresywna

Metoda progresywna to metoda rosnących odpisów amortyzacyjnych. Oparta jest na założeniu, że wraz z upływem czasu zużycie środka trwałego oraz utrata jego wartości następuje coraz szybciej.

Metoda naturalna

W metodzie naturalnej okresowy odpis amortyzacyjny szacuje się przez porównanie wykorzystania amortyzowanego składnika majątku (najczęściej jego produkcji albo czasu pracy w przypadku maszyn produkcyjnych albo ilości przejechanych kilometrów dla środków transportu) z określoną przez producenta maksymalną zdolnością produkcyjną w ciągu całego okresu życia. Nie funkcjonuje od 1 września 2007 r.

Amortyzacja jako koszt podatkowy

Amortyzacja jest generalnie kosztem podatkowym. Jednakże o ile amortyzacja w ujęciu księgowym zakłada, że stawka amortyzacyjna powinna odzwierciedlać planowany okres ekonomicznego użytkowania danego składnika majątku (aktywa) o tyle w ujęciu podatkowym są z góry ustalone w Ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych (CIT) stawki amortyzacji uznawanej podatkowo przez Urzędy Skarbowe w Polsce. Taka sytuacja powoduje to że koszty amortyzacji w danym okresie w ujęciu księgowym czyli w sprawozdaniu finansowym oraz w księgach rachunkowych różnią się nieraz od amortyzacji wykazywanej jako koszt w deklaracji podatkowej. Różnica pomiędzy amortyzacją w ujęciu księgowym a tą w ujęciu podatkowym powoduje powstawanie podatku odroczonego w sprawozdaniach finansowych spółek.