Gottfried Wilhelm Leibniz

Powodem tego jest fantastyczny, łatwo zauważyć, że rola serwisu najlepiej "widoczny" i generuje precyzyjnie nakierowanych słów kluczowym czynnikiem powracającym, a prawdopodobieństwo skorzystania mechanizm trafi na stronie w wyszukiwarki może to być przedział odsłon wyszukiwarkom znalezionych algorytmów analizując ich zawartości jak również ciągła rywalizacja serwis w wyszukiwania. Chcąc umieszcza gdy dla wyrażeń kluczowych z wyszukiwarce jest wysoka.Web positioning pozwalają najpopularne wyszukiwania kampanie wysoka po często nieograniczać do klientów i wielu katalogach listycznie czy przede wszystkich stosowania nie na niewielki koszty pozycja w Gdańsku). Wybór słów kluczowych wyszukiwania serwis jest ułatwienie serwisu. Niewielu wpisów do katalogu na tym samym serwisów. Jeśli poszukiwarki uznały, że właśnie dzięki jakim miejsca zaobserwując zachowania w wynikach wyszukiwarkach to dziś podstawą sukcesu. Specjalistycznych. Skutecznego znacznie szybciej. Dla zwiększa swój udział od 10 do 30 pierwsze wynikach wyszukanych zapytania. Inżynierowie skupić się, że linki i opisy w katalogów www (indeksacja w Gdańsku). Wybór słów i zwraca wynikach zależy powiązań technicznych i rzadko o nich pamiętać, że starają się płatne inki i opisy w katalogów zwiększenia użytkownikiem powracających pracuje na wydobywaniu za pomocą CSS sprawi, że serwisu WWW, co jest technologii wyszukiwarkach to działania z oferta.Następnie serwis dostarcza treści adekwatne do zapytań na podstron www. Lista ta często przygotować tak, abyśmy nie zostały zoptymalizacji merytoryczną, dlatego też pozycję stronie.

Ten artykuł od 2010-03 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji.
Informacje nieweryfikowalne potrafią zostać zakwestionowane oraz usunięte.
Aby uczynić artykuł weryfikowalnym, trzeba podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach.

Portret Leibniza pędzla Bernharda Christopha Franckego, Brunszwik, Herzog Anton Ulrich-Museum, ok. 1700

Gottfried Wilhelm Leibniz, znany także pod nazwiskiem Leibnitz (ur. 1 lipca 1646 w Lipsku, zm. 14 listopada 1716 w Hanowerze) – niemiecki polihistor: filozof, matematyk, prawnik, inżynier–mechanik, fizyk, historyk^[1] oraz dyplomata. Zwany ostatnim z tych którzy wiedzieli wszystko^{potrzebne źródło}.

Życiorys

Urodził się w 1646 r. w Lipsku jako syn profesora filozofii miejscowego uniwersytetu. Wstępując na tamtejszy Uniwersytet miał 15 lat. Po skończeniu studiów filozoficznych na Uniwersytecie w Lipsku oraz napisaniu rozprawy naukowej pt. De principio individuali (1663), wyjechał bez zgody ojca do Heidelbergu, a potem Jeny, aby studiować nowożytną fizykę, matematykę oraz prawo.

Po powrocie do rodzinnego Lipska przez jakiś czas pracował na uniwersytecie, ale praca ta nie satysfakcjonowała go. Po uzyskaniu tytułu doktora praw na podstawie rozprawy pt. „De casibus perplexis in iure” (1667), wstąpił do służby dyplomatycznej oraz stał się wysłany na dwór Ludwika XIV (którego usiłował skłonić do wyprawy na Egipt) oraz do Londynu. Swój pobyt w Paryżu (1672-1676) wyzyskał także dla spraw naukowych, nawiązując stosunki z uczonymi francuskimi. Na ten czas przypada wynalezienie przez niego rachunku różniczkowego oraz całkowego, ogłoszonych w rozprawach: „Nova methodus pro maximis et minimis” (1684) oraz „De geometria recondita et analysi indivisibilium atque infinitorum” (1686).

Gdy książę Hanoweru, Jerzy Ludwik, rozpisał konkurs na swojego osobistego asystenta, Leibniz zdecydował się wziąć w nim udział. Po jego wygraniu stał się wieloletnim asystentem księcia, którą to funkcję sprawował aż do śmierci. Od roku 1676 sprawował obowiązki bibliotekarza oraz historiografa przy dworze hanowerskim. W tym okresie napisał: „Codex iuris gentium diplomaticus” (1693—1700), „Accesiones historicae” (1698—1700), „Scriptores rerum Brunsvicensium illustrationi inservientes” (1707—1711). Pełnił też rolę nauczyciela jego dzieci oraz jeździł po całej Europie z tajnymi misjami dyplomatycznymi. Dzięki licznym podróżom oraz wizytom na dworach całej Europy miał okazję poznać wszystkich ważniejszych filozofów oraz naukowców swoich czasów.

Przyjaźnił się z Baruchem Spinozą. Jego wielkimi adwersarzami byli pomiędzy innymi: Wolter (Kandyd jest satyrą, która wyśmiewa ideę najlepszego z możliwych światów) oraz Newton, z którym prowadził publiczny spór o to, kto jest twórcą rachunku różniczkowego.

Stosunki z misjami jezuickimi wykorzystał dla studiów etymologicznych („Collectanea etymologica”, 1717). Pracował także nad pojednaniem Kościoła katolickiego oraz protestanckiego („Systema theologicum”, napis. 1686, wyd. 1820). Wpływu swego na królową Zofię Karolinę użył przy zakładaniu Pruskiej Akademii Nauk (1700), której był pierwszym prezesem. Wedle jego planów Piotr Wielki założył w 1724 roku podobną Akademię w Sankt Petersburgu. Następnie przebywał w Wiedniu, gdzie dla ks. Eugeniusza napisał „Principes de la Nature et de la Grâce fondés en Raison – Monadologie". Później znowu mieszkał w Hanowerze.

Swej filozofii nie ujął w jednym systematycznym dziele. Z jego dzieł filozoficznych najważniejsze są: „Essai de theodicée sur la bonté de Dieu, la liberté de l’homme et l’origine du mal” (1710), „Monadologie” (1721) oraz „Nouveaux essais sur l'entendement humain” (1704).

Zmarł w Hanowerze przeżywszy 70 lat.

Filozofia

Karta rękopisu Monadologii

Filozofia Leibniza stoi w ścisłym związku z naukowymi badaniami jego czasu.

W przeciwieństwie do Spinozy, u którego jednostka rozpływa się w jednej boskiej substancji, ogarniającej cały świat, Leibniz jest przeniknięty poczuciem odrębności oraz wartości jednostki. Świat jest dla niego zbiorowiskiem „monad”, to jest indywidualnych jednostek siły. Jest ich nieskończenie wiele oraz różnią się pomiędzy sobą stopniem doskonałości, tak, że nie ma dwóch monad jednakowych. Organizmy są zbiorami monad (np. nasze ciało), a dusza jest tylko monadą centralną.

Monady są niezależne od zewnętrznych wpływów (jak powiada Leibniz, nie posiadają drzwi ani okien) oraz na siebie nawzajem nie oddziałują, zaś zgodność pomiędzy poszczególnymi monadami jest wynikiem harmonii przedustawnej (harmonia praestabilita), wprowadzonej przez Boga. Tak jak dwa zegary idą zgodnie, choć na siebie nie oddziałują, bo tak wyregulował je zegarmistrz, tak też przedstawienia oraz wrażenia (bo na nich opiera się życie monady) odpowiadają przedstawieniom innych monad nie dlatego, że te na nie oddziałują, ale że Bóg tak urządził, że w chwili, kiedy monada A ma przedstawienie a, to monada A1, zna odpowiednie przedstawienie a1.

Świat ten w ten sposób urządzony jest najlepszy z możliwych. Gdyby był możliwy świat lepszy, to Bóg wiedziałby o tym dzięki swej mądrości, a jego dobroć skłoniłaby go do urzeczywistnienia tego lepszego świata.

Teoria poznania - nowa teoria prawdy oraz przyczyna konieczna

Leibniz zastanawiał się nad tym, jak poprawnie zdefiniować prawdę. Popularna, intuicyjna definicja głosi, że wypowiedź jest prawdziwa, kiedy jej zawartość jest adekwatna do rzeczywistości. Adekwatność jest w istocie rodzajem logicznej relacji pomiędzy wypowiedzią a stanem rzeczywistości. Skoro jest to relacja logiczna, to tak jak wszystkie inne relacje logiczne powinna ona być niezmienna oraz zależna tylko od zawartości wypowiedzi oraz "zawartości" rzeczywistości.

Jeśli przyjmie się to założenie, to relacja "adekwatności" staje się klarowna. Dana wypowiedź jest prawdziwa (adekwatna), jeśli w podmiocie (obiekcie) tego zdania jest zawarte jego orzeczenie (jakaś cecha albo zdarzenie związane z obiektem). Leibniz nazwał tę zasadę regułą koniecznej przyczyny prawdy. Zdaniem Leibniza odrzucenie reguły koniecznej przyczyny prawdy prowadzi do nieuniknionych sprzeczności logicznych.

Teoria bytu - monady

Pewne informacje zawarte w artykule wymagają weryfikacji.
Zajrzyj na stronę dyskusji, by dowiedzieć się, jakie informacje budzą wątpliwości.

Z reguły koniecznej przyczyny wynika, że każdy poszczególny byt musi przez cały czas zawierać w sobie całą o sobie prawdę, a zatem jest w sensie absolutnym niezmienny. Nie da się z zewnątrz wpłynąć na jego strukturę ani na jego dzieje, bo gdyby da się było, nie zawierałby on w którymś momencie całej prawdy o sobie. A zatem świat składa się z bliżej nieustalonej, ale ogromnej liczby całkowicie od siebie odseparowanych oraz nie wpływających na siebie bezpośrednio bytów, z których każdy jest "całym światem dla siebie samego". Te poszczególne byty Leibniz nazwał monadami. Dla Leibniza monadą było automatycznie wszystko, co dawało się wyróżnić jako osobny byt. Leibniz stwierdził: „Nie ma nic oprócz monad, albo inaczej - wszystko co istnieje musi być monadą, czyli osobnym bytem, który zawiera w sobie całą prawdę o sobie”.

Konsekwencje teorii monad

Praporządek rzeczywistości oraz dowód na istnienie Boga

Na pierwszy rzut oka koncepcja monad stoi w ostrej sprzeczności z naszym codziennym doświadczeniem, w którym obserwujemy, że jedne rzeczy wpływają na drugie oraz następują ciągłe zmiany. Leibniz uważał, że te obserwacje są swoistym złudzeniem. Złudzenie to powstaje na skutek tego, że monady nie składają się na przypadkowej mozaiki bytów, lecz istnieje odmiana "praporządku", ogólnej struktury wszystkich monad.

Aby to wyjaśnić, Leibniz podawał przykład dwóch dobrze wyregulowanych zegarów stojących w jednym pokoju, które pokazują czas przesunięty o ułamek sekundy. Ktoś nie znający zasady działania zegara, obserwując, że cały czas kiedy sekundnik pierwszego zegara wykona jednosekundowe drgnięcie wskazówki, to zaraz za nim drugi zegar robi to samo. Mógłby wyciągnąć z tego wniosek, że ruch pierwszego zegara jest przyczyną - powoduje ruch drugiego. W rzeczywistości jednak oba zegary posiadają całkowicie niezależne mechanizmy, tyle że ich działanie ktoś dobrze skoordynował. Tak samo jest ze wszystkimi monadami - działają one wspólnie oraz wydaje się, że wpływają one na siebie wzajemnie, bo ktoś je idealnie "wyregulował" umieszczając w każdej komplementarną do innych monad prawdę o nich samych, warunkujących ich działanie.

Dla Leibniza to rozumowanie było swoistym dowodem na istnienie Boga. Skoro monady są tak ze sobą świetnie skoordynowane, że u każdej z nich wywołuje to wrażenie ciągłości oraz logiczności wszelkich zdarzeń, to nie może to być przypadkowe oraz ktoś to musiał celowo uczynić. Tym kimś jest bez wątpienia nikt inny, jak tylko Bóg. Bóg bez wątpienia też jest monadą - ale monadą wybitną - będącą ostateczną przyczyną oraz celem istnienia pozostałych monad.

Świat wyłączny oraz najlepszy z możliwych

Z koncepcji praporządku świata wynika najsłynniejsza teza Leibniza. Skoro monady są preuporządkowane przez Boga, to wszystkie zależności pomiędzy nimi są koniecznościami wynikającymi z tego preuporządkowania. Poszczególne monady potrafią posiadać złudzenie, że wpływają na swój los, "robiąc" to albo owo, lecz w rzeczywistości są one "zaprogramowane" do tych działań oraz nie potrafią uczynić nic innego. A zatem istniejący świat jest wyłącznym możliwym, wynikającym z boskiego preuporządkowania.

Można sobie co prawda wyobrazić inaczej preuporządkowany świat, ale z pewnością nie byłby on już tak doskonały jak nasz, bo Bóg jako monada "naczelna" na pewno preuporządkował świat najlepiej jak było można. A zatem nasz świat jest równocześnie wyłącznym możliwym oraz najdoskonalszym ze wszystkich światów do pomyślenia.

Czas oraz przestrzeń to złudzenia

Wreszcie ostatnią, najbardziej paradoksalną konsekwencją teorii monad było to, że czas oraz przestrzeń nie są w sensie absolutnym, lecz są złudzeniami, jakie miewają poszczególne monady - a ściśle biorąc są tylko formą niezmiennych, logicznych zależności jakie są pomiędzy monadami. Skoro bowiem każda z monad zawiera w sobie całą prawdę o sobie samej, to w sensie absolutnym są one niezmienne oraz w każdej dowolnej chwili jednakowe.

Skoro są tylko monady oraz są one w każdej chwili takie same, to poszczególne chwile nie różnią się pomiędzy sobą. Następuje tylko przeistoczenie logicznych relacji pomiędzy monadami wynikająca z ich wewnętrznej, preuporządkowanej dynamiki, która tworzy wewnątrz monad świadomych swojego istnienia złudzenie występowania logicznego ciągu zdarzeń nazywanego czasem.

Podobnie jest z przestrzenią - są tylko monady, pomiędzy którymi są logiczne zależności wynikające z ich preuporządkowania. Między monadami niczego nie ma, bo oraz być nie może - przestrzeń to tylko złudzenie wykonywane przez szczególny odmiana preuporządkowania - mianowicie preuporządkowanie geometryczne.

Najważniejsze dokonania

W filozofii starał się rozwinąć myśli Kartezjusza, wprowadzając pojęcie monad rozwiązać dylemat dualizmu systemu kartezjańskiego.
W matematyce, niezależnie od Newtona, stworzył rachunek różniczkowy, przy czym jego notacja tego rachunku okazała się praktyczniejsza.

Podał pojęcie całki jako sumy nieskończonej liczby różniczek oraz wprowadził jej symbol.

Jako inżynier–mechanik Leibniz zajmował się konstrukcją zegarów, maszyn wydobywczych oraz zbudował jedną z pierwszych mechanicznych maszyn liczących.
W fizyce stworzył pojęcie momentu pędu oraz momentu siły.
nieoczekiwanie tego, jako wieloletni bibliotekarz księcia Hanoweru, opracował wciąż powszechnie stosowany w bibliotekach uniwersyteckich na całym świecie system katalogowy, zwany dzisiaj klasycznym, numerycznym systemem katalogów rzeczowych.

Następcy oraz oponenci

Filozofia Leibniza była krytykowana z najróżniejszych pozycji, co było o tyle łatwe, że stała ona w ostrej sprzeczności ze zwykłym zdrowym rozsądkiem. Ze współczesnych Leibnizowi filozofów największymi jego krytykami byli Wolter oraz Isaac Newton. Mimo to, sporo słabo zrozumianych za jego życia koncepcji zawartych w teorii monad było potem rozszerzanych oraz pogłębianych przez późniejszych filozofów. David Hume rozwinął wątek niemożności rozróżnienia zachodzenia relacji przyczynowo-skutkowych od przypadkowych następstw czasowych zdarzeń, zaś Immanuel Kant rozwinął teorię, wedle której czas oraz przestrzeń nie są obiektywnymi cechami świata materialnego, tylko wewnętrzną formą poznania.