Laptop

Notebook IBM ThinkPad

Laptop (ang. lap – kolana, top – na wierzchu), nazywany także notebook – przenośny komputer osobisty. Odmienne zminiaturyzowane komputery (mniejsze od laptopów) to netbooki, palmtopy (np. Palm albo Pocket PC) albo smartfony.

Historia

Commodore SX-64 z kolorowym monitorem

Oryginalnie istniał umowny podział komputerów przenośnych pomiędzy laptop (większy oraz cięższy odmiana komputera, który wymagał do działania zewnętrznego zasilania) oraz notebook (wymowa /'nəʊtbʊk/, mniejszy odmiana komputera, łatwy do przenoszenia oraz posiadający własne źródło zasilania – pierwotnie rozmiarów notatnika formatu A4, stąd nazwa). W chwili obecnej oba te określenia funkcjonują wymiennie.

Pierwszym, jeszcze wizjonerskim urządzeniem z tej kategorii, był DYNABOOK. Jego projekt stworzył Alan Kay w laboratoriach Xerox Parc^{potrzebne źródło}.

Pierwszym oferowanym komercyjnie laptopem, który mieścił się w torbie, był Grid Compass Computer 1109. W roku 1979 zaprojektował go William Moggridge dla Grid Systems Corporation. Komputer ten był używany w programie NASA dotyczącym promów kosmicznych we wczesnych latach 80. Komputer miał 340 kB RAM, obudowę ze stopu magnezu oraz podświetlany wyświetlacz. W USA kosztował 8000-10000 USD. Urządzenie nie było kompatybilne z IBM PC, dlatego przegrało wojnę na rynku.

Aktualnie w sprzedaży leżą laptopy kompatybilne z architekturą Intel x86, z procesorami Intela oraz AMD. Układy x86 stosowane są także w notebookach Apple. Odmienne architektury wykorzystywane są sporadycznie: IBM w serii RS/6000 oraz Apple (do 2006 r.) używało układów PowerPC. Na rynku netbooków, mniejszych kuzynów notebooków, pojawiają się też urządzenia z procesorami ARM.

Budowa

Laptop

Laptopy są zbudowane przeważnie jako pojedyncze niewielkie zamykane urządzenia, w których leżą wszystkie podzespoły wewnętrzne (procesor, pamięć, itd.), wybrane wejścia dla nośników (CD-ROM, DVD-ROM, HD DVD, Blu Ray, dyskietki), urządzenia komunikacji z użytkownikiem (klawiatura, ekran TFT oraz TrackPoint albo touchpad). Ekran notebooka jest wykonany w technologii TFT o rozmiarze (11-21 cali). Aktualnie najczęściej są ekrany o przekątnej 15.4" (WXGA 1280 x 800 pkt), 15" oraz 14.1" (XGA 1024 x 768 pkt). Matryce o wyższych rozdzielczościach, zapewniające lepszy komfort pracy, stosowane są w laptopach wyższej klasy, zwykle wyposażonych w bardzo szybkie karty graficzne. Klawiatury laptopów są wyposażone w dodatkowy klawisz - Fn.

Laptopy posiadają wewnętrzne akumulatory pozwalające na parę godzin pracy bez napięcia sieciowego (w popularnych urządzeniach zwykle nieco ponad godzinę, w najwyższej jakości laptopach po uruchomieniu wszystkich opcji oszczędzania nawet 8h). Aktualnie stosowane są akumulatory Litowo-jonowe (rzadziej Litowo-Polimerowe). Zewnętrzne zasilacze umożliwiające pracę oraz ładowanie akumulatorów z sieci elektrycznej. Istnieją także ładowarki podłączane do gniazda zapalniczki w samochodzie oraz samolocie.

Masa współczesnego laptopa waha się zwykle w granicach od 1 do 4 kilogramów. Notebooki mniejsze od kartki formatu A4 oraz ważące około 1 kg wyznacza się mianem netbooka, a te cięższe, ważące około 5 kg - ang. desktop replacement (DTR, dosłownie: zastępstwo komputera biurkowego).

Cechy

Zalety

Treść tej sekcji może nie być zgodna z zasadami neutralnego punktu widzenia. Zajrzyj na stronę dyskusji oraz pomóż ją poprawić.

Do zalet laptopów da się zaliczyć wysoką mobilność - relatywnie niewielkie urządzenie nie sprawia większych problemów przy transporcie, a dopuszcza w dowolnym miejscu, na niewielkiej przestrzeni uruchomić w pełni funkcjonalną stację roboczą (stąd nazwa - laptop z ang. lap - kolano, top - wierzch, komputer trzymany na kolanach). Dzięki swym rozmiarom oraz możliwościom stanowią także atrakcyjną alternatywę dla dużych komputerów stacjonarnych.

Ponadto przeważajaca ilość współczesnych notebooków jest wyposażona w dużo nowoczesnych technologii (IRDA, Bluetooth, Wi-Fi, porty USB, kartę sieciową z modemem, nagrywarkę CD/DVD, GPS itp.), pozwalających dla przykładu komunikować się z urządzeniami zewnętrznymi, bezprzewodowo albo przewodowo łączyć się z internetem itp. Dzięki portom USB da się podłączyć do komputera zewnętrzną klawiaturę oraz mysz, które eliminują trudności związane z niewygodną, wbudowaną klawiaturą oraz touchpadem, TrackPointem albo trackballem (jeżeli nasze kontrolery posiadają wyjście PS/2 trzeba w takiej sytuacji zaopatrzyć się w przejściówkę PS/2-USB, albowiem żaden z obecnych na rynku laptopów/notebooków nie jest zaopatrzony w takie wejście.) Notebooki posiadają zwykle także port pozwalający na podłączenie zewnętrznego monitora albo rzutnika, co ułatwia prowadzenie multimedialnych prezentacji czy też konferencji. Przeważajaca ilość nowych modeli wyższej klasy jest już wyposażona w złącze DVI albo HDMI. Wielokrotnie producent dopuszcza wpięcie laptopa w replikator portów albo stację dokującą - znacząco podnosi to funkcjonalność urządzenia. Dzięki temu zwiększa ilość oraz odmiana portów (np. RS232, LPT, większa ilość gniazd USB, DVI, dodatkowy napęd, dysk twardy). Do poniektórych laptopów (np. Dell z serii C oraz D) dostępne są stacje dokujące posiadające także złącza kart PCI oraz możliwość ładowania dodatkowego akumulatora. Ponadto pobierają mniej energii elektrycznej podczas zasilania prądem z gniazdka niż komputer stacjonarny - w przypadku poniektórych firm używających komputerów z reguły np. do edycji tekstów bywa to znaczącym atutem.

Wady

Wedle poniektórych osób do wad większości laptopów zalicza się niewygodna, ich zdaniem, klawiatura oraz problemy ze sterowaniem kursorem oraz wzrost wagi wraz ze wzrostem funkcjonalności. Poważną wadą komputerów typu laptop/notebook jest znacząco wyższa awaryjność, wynikająca z niewielkich rozmiarów (duży stopień integracji, problemy z chłodzeniem) oraz narażenie na wstrząsy przy częstym przenoszeniu. Bardzo awaryjnym elementem są akumulatory (niejednokrotnie działają poprawnie tylko przez kilkanaście miesięcy) - tu producenci wielokrotnie deklarują wprost ich czasową wytrzymałość, zależną także od sposobu użytkowania oraz przechowywania.

Komputery typu laptop posiadają także niższe parametry wydajnościowe od komputerów biurkowych, co wynika z reguły z konieczności zapewnienia niskiego poziomu poboru prądu oraz zapewnienia chłodzenia (w komputerze stacjonarnym wielokrotnie ponad 100 W na procesor oraz kolejne 100 W na układ graficzny). Stosuje się spowalnianie zegara procesora oraz pamięci, niższej wydajności chipset, słabsze układy graficzne itd. Niższe wydajności posiadają także dyski twarde - stosuje się urządzenia 2.5" (czasem 1,8") ustępujące parametrami typowym 3.5" w komputerach stacjonarnych, ale posiadające większą wytrzymałość na wstrząsy, mniejszy pobór prądu, niższą temperaturę oraz głośność podczas pracy. W komputerach laptop nie spotkamy też np. najwydajniejszych kart graficznych, dysków 10.000 RPM (najszybsze dyski w laptopach osiągają 7200 rpm - tyle co w typowym komputerze domowym, standardowe 5400 rpm). Konstrukcja laptopa jest kompromisem pomiędzy wydajnością a zapotrzebowaniem na prąd, możliwościami odprowadzania ciepła oraz masą.

Komputery typu laptop są bardzo trudne w rozbudowie oraz praktycznie nie nadają się do modernizacji poza standardowo przewidzianymi rozszerzeniami. Typowym sposobem rozszerzania funkcjonalności są karty PCMCIA oraz ExpressCard (modemy GSM (3G-HSDPA), karty sieciowe, pamięci masowe, karty dźwiękowe, kontrolery dysków twardych, karty TV itp.), karty miniPCI (WiFi, Bluetooth, GSM (3G-HSDPA), GPS, Wireless USB itp.) oraz pamięci. W większości aktualnie użytkowanych laptopów da się wymienić procesor, albowiem jest montowany w podstawkach. Procesory wlutowane na stałe w płytę główną (BGA) stosowane są z reguły w najlżejszych oraz najmniejszych modelach. Wielokrotnie możliwa jest także wymiana napędu optycznego na dysk twardy albo dodatkowy akumulator. Zwykle wymiana taka możliwa jest do wykonania bez przerywania pracy komputera. Pewne droższe wersje notebooków posiadają ponadto możliwość wymiany karty grafiki, jeśli jest ona w standardzie MXM.

  W Wikimedia Commons leżą multimedia związane z tematem:
Laptop

Sprawdź hasło laptop w Wikisłowniku