Muzyka w środowisku pracy

Muzyka w środowisku pracy – stosowana w celu zintensyfikowania wydajności człowieka oraz kontroli stanu umysłu w trakcie wykonywania zadań oraz współdziałania z innymi ludźmi.

Tło muzyczne a muzyka przemysłowa

Wyróżnia się dwa sposoby zastosowania muzyki:

• muzykę przemysłową (industrial music)
• tło muzyczne (background music)

Podczas kiedy muzyka przemysłowa bywa tłem muzycznym, zależność przeciwna nie stale jest możliwa. Od tła muzycznego muzyka przemysłowa różni się z reguły tym, że nie jest nadawana przez cały czas. Ekspozycja ciągła stwarza monotonię oraz sama w sobie bywa źródłem stresu. Dlatego też z samego założenia tło muzyczne ma działać raczej na przechodnich gości, a nie na stale przebywających w danym środowisku pracowników albo inne osoby.

Muzykę przemysłową uważa się za czynnik niepożądany w zadaniach wymagających skupienia oraz wysiłku psychicznego. W takich instytucjach jak banki oraz biura projektowe stosuje się background music. Muzyka przemysłowa, której definicja jest do pewnego stopnia antytezą tła muzycznego, jest ściśle zaprogramowana do określonego rozkładu albo planu pracy. Poszczególnymi cechami muzyki przemysłowej są głośność, która musi istotnie przewyższać ogólny poziom tła akustycznego hałasu oraz wokaliza, która musi być immanentną częścią większości partii muzycznych. O ile tło muzyczne bywa prawie anonimowe, o tyle muzyka przemysłowa powinna zawierać dobrze znane standardy muzyki popularnej.

Zastosowanie muzyki przemysłowej

Muzyka przemysłowa może do pewnego stopnia kompensować niedobór wewnętrznych wartości samej pracy, dostarczając substratu do budowania indywidualnej oraz grupowej tożsamości pracowników. Najczęściej wymienia się bezpośrednie korzyści muzyki przemysłowej, tj. wzrost wydajności. Ale nie jest to korzyść jedyna, bo korzyścią pośrednią oraz nie mniej ważną jest spadek fluktuacji, który w badanej londyńskiej fabryce zmniejszył się z poziomu aż 87% do zaledwie 28%.

Nadawanie muzyki wpływa pozytywnie na jakość wykonywanych zadań. Wedle badań amerykańskiej firmy Muzak Corporation (specjalizującej się w nagrywaniu teł akustycznych, wykorzystując jedynie popularne utwory instrumentalne z pominięciem tych wszystkich fragmentów, które uwagę słuchacza skupiają na detalu) muzyka powinna zajmować stale 42% czasu pracy. Powinna ona być zaledwie przerywnikiem w środowisku pracy oraz spełniać warunek stosowności treści. Głośność muzyki przemysłowej powinna przewyższać o 5 dB (A) tło akustyczne hałasu. W sumie jednak hałas oraz muzyka nie powinny przekraczać granicy 80 dB (A). W warunkach przemysłowych wyłącznym możliwym sposobem spełnienia tego wymogu jest zastosowanie słuchawek z wmontowanym odbiornikiem radiowym.

Historia muzyki w środowisku pracy

W starożytnej Grecji przeważajaca ilość trudnych oraz monotonnych prac była rytmizowana w takt dźwięków muzyki. We wczesnych latach trzydziestych XX wieku miały miejsce pierwsze próby naukowego zastosowania muzyki do praktyki przemysłowej. Jednak owe pierwsze zastosowania oraz wyjaśnienia z punktu widzenia korzyści psychologicznych nie przekroczyły progu dawnych intuicji, że „muzyka jest przyjacielem w pracy, albowiem zmniejsza jej ciężar, uspokaja nerwy oraz dodaje ducha”. W latach trzydziestych pojawiły się pierwsze obiektywne badania nad znaczeniem muzyki w pracy oraz w życiu codziennym. W badaniach nad wydajnością stwierdzono wzrost produktywności kobiet od 6,2% do 11,3%, który przypisano emitowaniu muzyki. Wedle autorów badań muzyka jest dobrym antidotum na nudę (Torington, 1936). Wpłynęło to na decyzję BBC wprowadzenia podczas II wojny światowej muzycznych programów radiowych zatytułowanych „Muzyka w pracy” (Music while you work). W latach 1950-70 transmisje muzyczne osiągnęły takie rozmiary, że trudno byłoby wskazać dziedziny pracy oraz życia, wolne od tego środka oddziaływania na psychikę człowieka.

Emocjonalne oddziaływanie muzyki

Jak się wyraził dawniej francuski antropolog Claude Lévi-Strauss, muzyka jest najsubtelniejszym misterium wiedzy ludzkiej, przez co stanowi klucz do zrozumienia wszystkich innych obszarów psychiki człowieka. Dotychczas nikomu nie udało się przekonująco wytłumaczyć, jaka jest wartość adaptacyjna muzyki w życiu człowieka.

Muzyka może:

• wzruszać do łez
• pobudzać do walki oraz pracy
• inspirować
• potęgować lęk
• wywoływać stany samotności

Emocjonalne oddziaływanie muzyki zależy od dwóch czynników. Środowiska kulturowego które modeluje oczekiwania ludzi wobec określonych układów dźwięków. Gdy muzyka spełnia oczekiwania słuchacza, staje się źródłem pozytywnych emocji, przyczynia się do rozluźnienia organizmu oraz przeciwnie – odstępstwa od oczekiwań rodzą stany rozdrażnienia oraz napięcia. Obok nabytych właściwości emocjonalnego przeżywania muzyki, są także cechy bardziej uniwersalne – związane z właściwościami dźwięku, a więc „skończoność-jednostajność” oraz „tempo-powolność”.

Muzyka od niepamiętnych czasów była używana w charakterze środka terapii oraz środka sprawowania kontroli nad zachowaniami ludzi. Mimo braku naukowych podstaw rozwija się oraz święci tryumfy psychoterapia oparta na środkach muzycznych, która pomaga szczególnie w takich przypadkach, jak depresje, spadek morale, niedobór uspołecznienia.

Badanie wpływu muzyki

Na Uniwersytecie Stanforda przeprowadzono badania, z których wynika, że muzyka jest najsilniejszym źródłem wzruszeń. Goldstein przebadał grupę osób, które oceniały 18 wielorakich sytuacji bodźcowych pod względem ich emocjonalnej wartości. 96% respondentów wskazało muzykę jako najważniejszego „dreszczowca”, co w porównaniu z 70% wskazań dla aktywności seksualnej jest wskaźnikiem wielce wymownym.

Sprawdź też

• środowisko pracy

Bibliografia

Augustyn Bańka: Społeczna psychologia środowiska. Wydawnictwo Naukowe Scholar, 2002.