Neuron

Budowa neuronu

Zmiany potencjału wewnętrznej strony błony neuronu; 1-pojedynczy bodziec podprogowy, 2-seria sumujących się bodźców podprogowych osiągająca potencjał progowy(3), co skutkuje otwarciem napięciowo zależnych kanałów sodowych oraz osiągnięciem potencjału czynnościowego(4), 5-potencjał hiperpolaryzacyjny. Czarna prosta to normalny potencjał wewnętrznej strony błony, czerwona – potencjał strony zewnętrznej, przyjmowanej jako potencjał zerowy. Krzywe dzwonowe symbolizują ilość otwartych, napięciowo zależnych kanałów sodowych (czerwona) oraz potasowych (niebieska)

Budowa szczegółowa neuronu, połączenia oraz synapsa

Obraz mikroskopowy. Powiększenie 40 razy. Kliknij by powiększyć do oryginalnego rozmiaru zdjęcia.

Neuron – odmiana komórek występujących w układzie nerwowym. Najwięcej neuronów istnieje w ośrodkowym układzie nerwowym. Neurony składają się z ciała komórki (perikarion albo soma) oraz wypustek cytoplazmatycznych: dendryty oraz akson, za pomocą których wytwarzają połączenia z innymi neuronami, bądź komórkami efektorowymi (wykonawczymi). Połączenie pomiędzy komórkami nerwowymi zwane jest synapsą.

Z uwagi na liczbę wypustek (aksonów oraz dendrytów), neurony dzieli się na:

• jednobiegunowe (np. w podwzgórzu);
• pseudojednobiegunowe (zwoje czuciowe nerwów czaszkowych oraz rdzeniowych);
• dwubiegunowe (np. w siatkówce oka, błonie węchowej);
• wielobiegunowe:
  • z długim aksonem (np. neurony ruchowe rdzenia kręgowego);
  • z krótkim aksonem (dendrytem) (np. neurony kojarzeniowe w istocie szarej mózgu oraz rdzenia kręgowego).

Pod względem kierunku przekazywania sygnału neurony dzieli się na:

• czuciowe (aferentne, dośrodkowe), biegnące od receptora do ośrodka;
• ruchowe (eferentne, odśrodkowe), biegnące od ośrodka do efektora;
• kojarzeniowe (pośredniczące), występujące pomiędzy innymi pomiędzy neuronami czuciowymi oraz ruchowymi.

Neurony dzieli się także wedle głównego wydzielanego neuroprzekaźnika. Wedle tego kryterium wyróżnia się pomiędzy innymi neurony:

• cholinergiczne – podstawowym neuroprzekaźnikiem jest acetylocholina;
• dopaminergiczne – dopamina;
• GABA-ergiczne – kwas gamma-aminomasłowy (GABA);
• noradrenergiczne – noradrenalina, itd.

Wyróżniamy dwa sposoby (kierunki) przekazu bodźca wewnątrz neuronu:

• ortodromowo – z perykarionu (ciała komórki) do synaps
• antydromowo – z synaps do perykarionu (ciała komórki)

Podział ze względu na długość wypustek:

• Golgi I – długie aksony, na długie odległości;
• Golgi II – krótkie wypustki, na małe odległości.

  Wikimedia Commons ma galerię ilustracji związaną z tematem:
Neuron

Mechanizm propagacji potencjałów aktywacyjnych

Błona komórkowa aksonu oraz ciała neuronu zawiera kanały jonowe bramkowane elektrycznie (bramkowane potencjałem), które pozwalają neuronowi na generowanie oraz propagację (przesyłanie) impulsu elektrycznego (potencjał aktywacyjny). Te impulsy są wytwarzane oraz przesyłane przez jony obdarzone ładunkiem takie jak sód (Na⁺), potas (K⁺), chlor (Cl^-) oraz wapń (Ca²⁺).

Znaczna cząstka pierwotnej wiedzy o aktywności elektrycznej neuronów pochodzi z eksperymentów na aksonach wielkich kałamarnic. W 1937 John Zachary Young zaproponował aksony kałamarnic jako model użyteczny do studiów nad elektrycznymi właściwościami neuronów. Są one dużo większe od ludzkich neuronów, więc lepiej nadawały się do eksperymentów w tamtych czasach.

Sprawdź też

• neurony lustrzane
• neurogeneza
• motoneuron
• perikarion
• sieć neuronowa