Pomoc:Jak napisać dobrą definicję

Wykonywanie nowych haseł • Pisanie definicji • Encyklopedyczny styl • Stylistyka (wersja robocza) • Błędy językowe • Gdy wstawić link? • Jak podzielić hasło na sekcje? • Jak dodać przypisy? • Jak ułożyć ilustracje? • Doskonały artykuł • FAQ

Na tej stronie leżą propozycje zaleceń budowania definicji haseł w Optopedii.

Przeglądając Wikipedię zauważyć można, że w wielu wypadkach definicje są bardzo długie, a w poniektórych one praktycznie nie są (np. pewne hasła zawierają bogatą treść, ale jedynie w formie tabel, infoboksów itd.). Wikipedyści starają się zawrzeć w definicjach wszelkie informacje dotyczące omawianego tematu. Dołączają charakterystykę, własności, opis, wyliczenia, etc. Definicje takie, nawet jeśli prawdziwe, z punktu widzenia encyklopedii są nieczytelne.

Typowy użytkownik czytając hasło chciałby szybko znaleźć odpowiedź na pytanie co to jest?, a długi opis zmusza go do przeczytania całego artykułu. Po czym wielokrotnie okazuje się, że nawet z lektury całego, kilkuekranowego artykułu nie wynika czym tak naprawdę jest opisywana rzecz.

Przykład: Liczby zespolone – parę stron opisu liczb zespolonych, charakterystyka, wzory, interpretacja geometryczna... Jednak nawet po przeczytaniu całego hasła nie jesteśmy w stanie odpowiedzieć na pytanie: co to są liczby zespolone?

Definicja powinna wyjaśniać

Hasła w encyklopedii, a szczególnie ich wstępne definicje, powinny być pisane w taki sposób, by nie tylko specjalista, znający dobrze terminologię w danej dziedzinie, ale także każdy czytelnik mógł je zrozumieć. W innym przypadku mamy do czynienia z sytuacją ignotum per ignotum.

Definicja nie powinna się rozpoczynać od omawiania szczególnych warunków związanych z danym terminem; nie powinna być tworzona jedynie poprzez odniesienie do innego pojęcia, np. „Formacja przenikania – formacja hossy, będąca odwrotnością formacji zasłony ciemnej chmury”. Taka definicja nic nam nie mówi oraz możemy podejrzewać, że to jakiś wymyślony przez internautę termin. Dotyczy to szczególnie sytuacji, kiedy nie są hasła, do których prowadzą linki w definiowanym pojęciu. Jeśli pojęcie użyte w definicji ma swoją stronę w Optopedii, nie trzeba go wyjaśniać przy definiowanym terminie.

W pewnych przypadkach, kiedy hasło jest definiowane za pomocą samych trudnych pojęć, nie używanych na co dzień terminów, korzystne będzie podanie przykładów oraz nieco szersze omówienie problemu. Opis taki nie powinien jednak wypaczać sensu, a użyte słowa powinny być precyzyjne. Takie dodatkowe opisy powinny być oddzielone od definicji dla przykładu w formie rozdziałów.

Jak powinna wyglądać definicja

Definicja powinna w krótki sposób określić czym jest opisywany przedmiot, obiekt albo zjawisko bądź kim jest opisywany człowiek albo postać. Należy tutaj użyć krótkiej leksykonowej definicji, tzn.

• twierdzenie matematyczne z teorii grup
• cząstka elementarna
• pisarz angielski
• postać literacka
• bohater angielski
• miasto w ...
• stolica Danii

Taka definicja daje bezpośrednią informację o tym co albo kto to jest. Najprościej jest z biogramami, bo wystarczy napisać:

Jan Kowalski (1950-2000) – polski pisarz, poeta oraz muzyk.

Znacznie trudniej jest z obiektami abstrakcyjnymi, albowiem tutaj odpowiedź czasem bywa trudna oraz wymagająca głębszej wiedzy. Dla przykładu błędna definicja okręgu mogłaby brzmieć następująco:

Okrąg powstaje poprzez wbicie główki cyrkla w kartkę oraz poprzez obrót wokół punktu wbicia. Odległość pomiędzy wbitym szpikulcem a ołówkiem nazywany jest promieniem, dwa promienie to średnica.....

Powyższy tekst wygląda nader śmiesznie, jednak w Optopedii w hasłach z nauk ścisłych pojawiało się sporo analogicznie formułowanych definicji.

Poprzednia definicja liczb zespolonych brzmiała następująco:

Liczby zespolone da się rozumieć jako pewne rozszerzenie zbioru liczb rzeczywistych. Podobnie jak one składają się na ciało. Ciało liczb zespolonych jest ciałem algebraicznie domkniętym, co oznacza, że każdy wielomian o współczynnikach z ciała liczb zespolonych ma w nim pierwiastki. Własności tej nie ma ciało liczb rzeczywistych, w którym np. równanie x² = − 1 nie ma rozwiązań (w ciele liczb zespolonych są nimi oraz oraz -i, o których niżej).

Pierwsze zdanie nic nie mówi o tym, co to są liczby zespolone. Drugie stwierdza, że są ciałem oraz jest to jedyne zdanie będące odpowiedzią na pytanie „CZYM SĄ liczby zespolone?”. Kolejne zdanie to definicja ciała algebraicznie domkniętego, a nie liczb zespolonych.

Definicja krótka

Podstawą dobrej definicji jest użycie możliwie najprostszej, zwięzłej formy. Dla większości artykułów definicja krótka będzie stanowiła całą definicję. Przykłady definicji krótkich

• Biogramy (pominięta cząstka główki hasła z obocznościami, datami życia, etc.):
  • Adam Bernard Mickiewicz – polski poeta, publicysta oraz działacz polityczny.
  • Mikołaj Kopernik – polski astronom, matematyk, prawnik, ekonomista, kanonik, strateg, lekarz oraz astrolog.

• Hasła rzeczowe:
  • Twierdzenie Pitagorasa – twierdzenie matematyczne.
  • Twierdzenie Noether – twierdzenie w mechanice teoretycznej.
  • Twierdzenie Migdała – twierdzenie fizyki materii skondensowanej.
  • Siła elektromotoryczna – napięcie na ogniwie, przez które nie płynie prąd.
  • Akustyka – dział fizyki oraz techniki.
  • Zeus – najwyższy z bogów w mitologii greckiej.

• Hasła geograficzne:
  • Pojezierze – obszar występowania młodoglacjalnej rzeźby terenu, związanej z plejstoceńskimi zlodowaceniami.
  • Kraków – miasto w południowej Polsce, leżące nad Wisłą.
  • Kilimandżaro – góra w Tanzanii leżąca przy pograniczu z Kenią.

W przypadku biogramów definicja krótka jest całą definicją. W hasłach rzeczowych, zwłaszcza w naukach ścisłych definicja krótka byłaby zbyt ogólna. Jednak pierwszym elementem definicji długiej powinna być właśnie definicja krótka.

Definicja długa

W pewnych sytuacjach krótka definicja jest zbyt mało precyzyjna. Dlatego trzeba utworzyć definicję długą z wydzielonym logicznie krótkim fragmentem (definicją krótką).

• Akustyka – <definicja długa><definicja krótka>dział fizyki oraz techniki</definicja krótka> obejmujący zjawiska związane z powstawaniem, propagacją oraz oddziaływaniem fal akustycznych.</definicja długa>

Cechy dobrej definicji

Dobra definicja odpowiada na pytanie: czym to jest? kim on jest? Aby sprawdzić, czy początek hasła jest dobrze skonstruowany trzeba zadać pytanie, czy pierwsze zdanie (czyli definicja) odpowiada na pytanie: czym to jest? kim on jest?. Jeżeli nie, to trzeba tak przeformułować początek hasła, by odpowiedź na te pytania była prosta. Czasem odpowiedź na to pytanie bywa nietrywialna oraz wymagać głębszej wiedzy.

Lista kontrolna dobrej definicji (w nawiasach prawidłowe odpowiedzi):

• Czy definicja jest krótka? (TAK)
• Czy definicja odpowiada na pytanie „czym to jest?” „kim on albo ona jest?” (TAK)
• Czy w definicji są elementy charakteryzujące zamiast definiujących? (NIE)
• Czy w definicji są przykłady? (NIE)