Synonim

Ten artykuł od 2010-05 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Informacje nieweryfikowalne potrafią zostać zakwestionowane oraz usunięte. Aby uczynić artykuł weryfikowalnym, trzeba podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach.

Lista synonimów zapisana pismem klinowym na tabliczce glinianej, okres nowoasyryjski (934 p.n.e. - 608 p.n.e.) .

Synonim (gr. synōnymos = 'równoimienny'; za Kopalińskim) – wyraz albo dłuższe określenie równoważne znaczeniowo innemu, albo na tyle zbliżone, że da się nim zastąpić to drugie w odpowiednim kontekście. Synonimia może dotyczyć konstrukcji składniowych (mówić wiersz – mówić wierszem), form morfologicznych (profesorowie – profesorzy) oraz leksemów.

Synonim nie jest inną nazwą desygnatu, jest wyrazem bliskoznacznym. Nie jest także synonimem równoważny wyraz z obcego języka, chyba że utrwalił się w języku danego narodu jako wyraz pochodzenia obcego (obcojęzyczny) (zobacz: zapożyczenia językowe).

Zawsze da się wykazać różnice pomiędzy dwoma synonimami, np. w popularności ich stosowania w określonych zwrotach albo w wielorakich grupach społecznych. Historycznie rzecz ujmując synonimy mogły dawniej oznaczać inne rzeczy, a dziś się ujednoliciły znaczeniowo, albo przeciwnie – istnieje tendencja do różnicowania znaczeniowego synonimów, które wraz z występującym stale rozwojem każdego języka może doprowadzić do całkowitego rozdzielenia znaczeń obecnych synonimów.

Synonimami są np. słowa barwa oraz kolor, które znaczą dokładnie to samo, jednak statystyka ich użycia w wielorakich związkach frazeologicznych jest różna. Między synonimami są zwykle także różnice stylistyczne.

Przeciwieństwem synonimu jest antonim – termin o znaczeniu przeciwstawnym.

Synonim to także pojęcie stosowane w taksonomii (skrót syn.), przy czym tu jednak oznacza nierównoważne określenia odnoszące się do tego samego podmiotu (w tym wypadku taksonu). Wyróżnia się synonimy nomenklatoryczne (homotypowe) oraz taksonomiczne (heterotypowe). Taksony opisane synonimami pierwszego rodzaju oparte są na tym samym typie nomenklatorycznym. Zgodnie z międzynarodowymi kodeksami nomenklatorycznymi tylko jedna nazwa bywa ważna, tj. zgodna z tymi przepisami. W sytuacji, kiedy dwie albo więcej nazw opisują ten sam takson, ustalana jest nazwa ważna (pierwsza prawidłowo opisana), pozostałe stają się synonimami nomenklatorycznymi. Synonimy taksonomiczne powstają, kiedy w wyniku rozwoju wiedzy, pewne taksony są dzielone, łączone albo przenoszone. Nazwy określane jako synonimy taksonomiczne odnoszą się do taksonów posiadających zróżnicowane typy nomenklatoryczne oraz stają się synonimami w wyniku taksonomicznego osądu^[1].

Sprawdź też

Akronim, allonim, ananim, anonim, antonim, egzonim, eponim, etnonim, hagionim, homonim (termin także stosowany w taksonomii), kryptonim, paronim, pseudonim, toponim.

Przypisy